Vertigo Nedir? Vertigo Ne Demek?

vertigo nedir - vertigo ne demek

Vertigo hastalığı günümüzde sıkça duyulan bir rahatsızlık olarak bilinmektedir. Vertigo anlamı olarak baş dönmesi şeklinde de adlandırılsa da ihmal edilmemesi gereken bir durum olarak karşımıza çıkar. Çünkü hasta için vertigo etkileri oldukça ciddi problemler doğurabilmektedir. Bu rahatsızlık için piyasada bir çok vertigo diyeti ya da vertigo ilaçları hatta vertigo bitkisel tedavi yöntemleri yaygınlaşmış olsa da ilk vertigo belirtileri ile acilen bir uzman tarafından tedavi görülmesi gerekmektedir.

Vertigo Nedir?

Vertigo vücudun denge sisteminde var olan bir anormallik durumunda ortaya çıkan baş dönmesi olarak adlandırılmaktadır. Latince ”dönmek” fiilinden türeyen Vertigo; kabaca baş dönmesi ve hareket duygusunun yitirilmesi anlamlarına gelir. Bilinenin aksine vertigo bir hastalık değil; altta yatan bir hastalığın belirtisidir.  Toplumda çok sık görülen bu durum; hafif baş dönmesi ve dengesizlik hissinden, çok şiddetli, hastayı yataktan kalkamaz hale getirebilecek kadar çok geniş bir klinik görüntüsüne sahip olabilmektedir. Hasta sabit duramama ve bayılacakmış hissine kapılabilmekte ve bu duygular zamanla hastada çaresizliğe, uzun vadede korku ve depresyona neden olabilmektedir. Vertigo önem verilmesi gereken bir durumdur.

En çok karıştırılan konulardan biri de tansiyon düşmesi ile ilgili baş dönmelerinin vertigo kapsamında sanılmasıdır. Oysa ki Vertigo ile kastedilen labirentit, iç kulak iltihabı, meniere hastalığı ya da korkuya bağlı durumlarda olan baş dönmesidir.

vertigo nedir - vertigo ne demek

Vertigo Ne Demek?

Vertigo sözcüğü Fransızca vertige ya da Latince vertīgō ”döngü, sarmal” ve ”baş dönmesi” sözcüğünden değişime uğrayarak dilimize yerleştiği düşünülmektedir. Latince kökenli bu sözcük bir tıp terimi olarak karşımıza çıkar. Türk Dil Kurumu sözlüğünde de tanımlaması yapılmış ”Denge yitimi ve göz kararmasının eşlik ettiği geçici hareket yitimi ve baş dönmesi” şeklinde açıklanmıştır.

Vertigo Hastalığı Sebepleri

Vücudun dengesini sağlayabilmesi için üç sistemimiz rol oynamaktadır. Bunlar sırasıyla; iç kulakta bulunan denge sistemi, görme ile sağlanan denge sistemi ve kas ve iskelet sistemi sayesinde oluşan denge sistemidir.

  • İç kulakta bulunan denge sistemi: Bu sistem iç kulakta yer alan üç adet yarım daire kanalları ve bu kanalların uçlarında bulunan iki küçük torbadan oluşmaktadır. Başımızı en ufak bir hareketle bile hareket ettirdiğimizde yarım daire kanallarının da hareket etmesi sağlanır. Örneğin hızla yön değiştiren bir aracın içinde bulunan ve hareket etkisiyle ters yöne savrulan bir yolcunun yarım daire kanallarının içinde bulunan sıvısı da tam tersi yönde hareket etmektedir. Burada bulunan duyu hücreleri de bu hareketle değişen sıvı basıncını algılamakta ve sinirsel bir uyarı oluşturmaktadır. Bu uyarılar ise sinir sistemiyle beyne ve beyinciğe gitmekte ve buradaki bir takım işlevden sonra denge sağlanmaktadır.
  • Görme ile sağlanan denge sistemi: Gözden başlayarak beyinde bulunan, görme merkezine kadar uzanan ve aralardaki bir dizi sinirsel yol ile birlikte görme ile dengenin sağlanmasına yardımcı olan bir sistemdir.
  • Kas ve iskelet sistemiyle sağlanan denge: Kas, eklem ve tendonlarda yer alan özelleşmiş reseptörler ve bu reseptörlerin oluşturduğu sinirsel uyarıyı merkezi sinir sistemine ileten sinir yollarından oluşmaktadır. Bu reseptörler ise kişinin vücudunun uzaydaki konumunu algılamasını sağlamaktadır. Bir başka deyişle reseptörler; dengenin sağlanabilmesi için hangi kasın ne kadar kasılması ve hangi eklemin hangi hareketi yapması gerektiğini belirler.

Bu üç sistemden herhangi birinin bozulmasıyla birlikte de kişide vertigo rahatsızlığı görülebilmektedir.

vertigo nedir - vertigo ne demek

Vertigo Nedenleri Nelerdir?

  • İç kulak denge sisteminin bozulması
  • Görmeyle sağlanan denge sisteminin bozulması
  • Kas-iskelet sistemiyle sağlanan denge sisteminin bozulması
  • Boyun kireçlenmeleri ve boyun fıtığı
  • Dolaşım bozukluğu
  • Migren
  • Baş kısımda meydana gelen yaralanmalar
  • Bazı epilepsi nöbetleri
  • Depresyon
  • Başta kanser ilaçları ve tüberküloz ilaçları olmak üzere bazı ilaçların yan etkileri sonucu
  • Psikolojik rahatsızlıklar
  • Kulak ameliyatları
  • Nörolojik rahatsızlıklar
  • Yaşlılık
  • Enfeksiyon
  • Alerji
  • Vertigo psikolojik nedenleri
  • Alkol
  • Başta B12 vitaminleri olmak üzere bazı vitamin eksiklikleri
  • Beyin zarında oluşan iltihaplanmalar
Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV): Baş dönmesinin en sık sebeplerinden biri olarak görülür. İç kulağın içinde bulunan yarım daire kanallarında yerleşik böbrek taşı benzeri kristallerin bu duruma neden olduğu açıklanmaktadır. Çoğunlukla aniden ortaya çıkar. Baş pozisyonundan olumsuz oranda etkilenir ve özgün manevralarla birlikte kısa sürede düzeltilebilmektedir.
Meniere Hastalığı: İç kulakta yer alan yarım daire kanallarındaki sıvıda istenmeyen bir atışa bağlı olarak görülen bu durum kulak çınlaması ve giderek belirginleşen işitme azlığına neden olmaktadır.
Vestibüler Nörit (Denge sinirinin mikrobik olmayan iltihabı): Genellikle mevsim geçişlerinde görülmektedir. Bunun yanı sıra bazı virüslerle de ilişkisi olduğu düşünülebilir. Bu rahatsızlık düşük şiddetli ancak uzamış vertigo atağı ile seyreder. Nörolojik bir sorundur.
Beyincik etkilenmesine bağlı baş dönmesi : Beyine ulaşan damarlarda aniden ortaya çıkan tıkanıklık ya da beyincikte meydana gelen kanamayla oluşan bir hastalıktır. Çoğunlukla damar sertliği veya hipertansiyonu olan yaşlı hastalarda görülür. Hastalarda bir anda oluşan baş dönmesinin yanında yürüme bozukluğu, mesafe algısında bozukluk, baş ağrısı, bulantı ve kusma görülebilir. Hayati tehlike durumu oluşturabilecek bir rahatsızlıktır.
Vertiginöz migren: Orta yaş ve öncesinde oluşan baş ağrısı ve baş dönmesi olan olgularda öncelikle akla gelmelidir. Baş dönmesini takiben oluşan migren benzeri baş ağrısı en önemli belirtilerindendir. Rahatsızlığın tedavisi ise migreni çözmeye yönelik oluşturulduğunda ise her iki sorunun da çözümü sağlanabilmektedir.
Vertebrobaziller yetmezlik: Orta yaşında ya da orta yaş üstü kişilerde sıkça rastlanan baş dönme sebeplerindendir. Bu baş dönmesi sıklıkla herhangi bir tetikleyici etken olmadan aniden başlar, birkaç dakika sürer ve yine aniden sona erer. Bu rahatsızlıkta görme kaybı, konuşma bozukluğu, çift görme, hissizlik ya da  güçsüzlük gibi bazı bulgulara rastlanılabilmektedir.
MS : Orta yaş ve öncesinde bulunan kişilerde görülmektedir. Bu rahatsızlık beyin hastalıkları uzmanları tarafından kolaylıkla teşhis ve tedavi edilebilir.
Denge sinir tümörleri : Son yıllarda artan cep telefonu kullanım sıklığı ile birlikte sıklığı artan bir tümör çeşididir. Sıklıkla işitme ve denge sinirinin kılıfından kaynaklanan tümörlerdir. Çoğunlukla cerrahi tedavi ile iyileşme sağlanabilir.
Yaralanma: Kafatasında meydana gelen, iç kulağı da zedeleyen bir kırık sonrasında aşırı kısıtlayıcı bir vertigoyla birlikte bulantı ve işitme kaybı gelişir. Baş dönmesi birkaç hafta sürebilir.
Alerji: Bazı insanlar alerjik oldukları besinleri aldıklarında veya havadaki parçacıklarla karşılaştıklarında baş dönmesi veya vertigo oluşabilir.
vertigo nedir - vertigo ne demek

Vertigo Çeşitleri

Vertigo hastalığının iki türü bulunmaktadır. Bunlar; periferik vertigo ve santral vertigo olarak bilinmektedir.

Periferik Vertigo: Bu tür vertigonun sebebi iç kulak ya da vestibüler organlar olarak bilinir. Periferik vertigo ise vestibüler ve otolojik vertigo olarak adlandırılmaktadır. Periferik vertigonun en sık sebebi ise meniere hastalığıdır. İç kulağı etkileyen bir soğuğa maruz kalma, travma gibi etkenler geçici vertiyo ataklarına neden olabilir. Bunun yanı sıra bazı antibiyotiklerde kanal sisteminde hasara yol açarak vertigo ataklarına sebep olabilmektedir.

Santral Vertigo: Bu tür vertigo hastalığının nedeni beyinde bulunan denge merkezlerinde bulunan bir sorundur. Santral vertigo; konuşma ve yutma bozukları, çift görme gibi nörojik sorunlara yol açar. Santral vertigonun en sık görülen sebepleri ise migrene bağlı vertigo, otoimmun iç kulak hastalığı ve beyin damar hastalıklarıdır.

Vertigo Belirtileri

  • Kulak çınlaması
  • Bulantı
  • Kusma
  • Aşırı terleme
  • Görme bozukluğu
  • Denge kaybına bağlı yürüme zorluğu
  • İşitme kaybı
  • Vertigo bir enfeksiyon hastalığına bağlıysa ateş
  • Halsizlik
  • Kuvvet kaybı
  • Baş ağrısı
  • Vücutta meydana gelen uyuşmalar
  • Kulak akıntısı
  • Şiddetli dairesel dönmeler
  • Bilincin zayıflaması

Yukarıda sayılan vertigo etkilerinden birçoğuyla karşılaşıyor ve Vertigo atakları alarak adlandırılan baş dönmesini günde birden fazla kez  yaşıyorsanız ve bu hal günlük ritminizi bozacak kadar şiddetlendiyse; bu durumda ihmal etmeden hemen bir doktora başvurulması gerekmektedir.

Vertigo Testi

Vertigo hastalığı her ne kadar en başta hafif baş dönmesi ve dengesizlik hissiyle birlikte kendini göstermeye başlasa da vertigo evreleri zaman içinde hastayı yataktan kalkamayacak şekilde şiddetli bir duruma sokabilmektedir. Bu kadar tehlikeli bir rahatsızlığı ise en başından itibaren kendinize uygulayabileceğiniz basit bir testle anlayabilmeniz mümkündür. Vertigo denge testi olarak da adlandırılan bu testin uygulanması oldukça basittir. Bu test için ayakta iken kendi etrafınızda 2 ya da 3 dakika dönmeniz ya da öne doğru eğilip kafanızla yuvarlak bir daire çizmeniz gerekmektedir. Bu hareketler sonrasında etrafınızdaki her şey dönmeye başlıyor ve kendinizi çok kötü hissediyorsanız Vertigo belirtisi gösterme ihtimaliniz vardır ve acilen bir uzmana görünmelisiniz.

vertigo nedir - vertigo ne demek

Vertigo Tedavisi

  • Bu hastalığın tedavisinde tümörden kaynaklı sebepler haricinde kulak hastalıklarına bağlı olan baş dönmeleri çoğunlukla zaman içinde kendiliğinden ortadan kalkabilmektedir. Bu durumun temel sebebi diğer kulağın zaman içinde hasta kulağın problemini kompanse etmesidir. Bu tarz vertigonun iyileşme süreci 6 aydan 1 yıla kadar da uzayabilmektedir.
  • Vertigoya bağlı baş dönmesinde eğer ki sebep pozisyonel baş dönmesi (BPPV) ise de bunun tedavisi Epley manevrası denen ve doktorunuzun size muayene masasında uygulayacağı bazı hareketlerle olmaktadır. Bu hareketler sayesinde iç kulaktaki bazı partiküllerin yerine oturmasısağlanarak iyileşme gerçekleştirilir.
  • Diğer sebeplerde oluşan baş dönmelerinde ise ilaç tedavisi kullanmak gerekir. Bu amaçla değişik ilaçlar kullanılsa da ( vertigo ilaçları ) hemem hemen hepsi belli oranda baş dönmesini azaltmaya yardımcı olurlar.
  • Tümörlere bağlı baş dönmelerinin tedavisinde ise tümörün çıkarılması yani cerrahi işlem gerekmektedir. Bu işleme halk arasında vertigo ameliyatı da denilmektedir.
  • İlaç tedavisine cevap vermeyen Meniere hastalığında da çoğu zaman vertigo cerrahi tedavi işlemi gerçekleştirilmektedir.

Vertigo Egzersizleri

Vertigo egzersizleri, vertigo baş dönmesini önlemek ya da azaltmak için uygulanabilir. Vertigo birçok hastalığın ön belirtisi olarak ortaya çıkabilir. Bu derece tehlikeli bir durumu evde yapılacak egzersizler ile kontrol altına alabilirsiniz. Vertigo egzersizleri normalde çok kolay görünse de kişide vertigonun şiddetine bağlı olarak bu hareketler uygulanılırken oldukça zorlanılabilir. Vertigo fizik tedavisi de uygulanan yöntemlerden biri olarak karşımıza çıksa da çok fazla tercih edilmemektedir.

Vertigo Egzersizleri

  • Ayakta dengenin kontrol edilmesi
  • Sallanırken dengenin kontrol edilmesi
  • Yürürken dengenin kontrol edilmesi
  • Dönerken dengenin kontrole dilmesi
  • Baş hareketleri

vertigo nedir - vertigo ne demek

Vertigo için yapılacak egzersizlere yavaş yavaş başlanmalı alıştıkça şiddeti arttırılmalıdır. Egzersizlere alışıldıkça yavaş yavaş egzersizin kademesi arttırılabilir. Egzersizlere başlamadan önce yapılması gereken ilk şey hastanın düşme olasılığına karşı gerekli önlemlerin alınmasıdır. Zaten egzersiz programına göre uygulandığında vertigoda ilk egzersizler başlangıç yani alıştırma evresine dayanmaktadır.

Vertigo Egzersizleri

  • Renberg Egzersizi
  • Ayakta sallanma egzersizi
  • Yerinde yürüme
  • Denge iyileştirme egzersizleri
  • Yerinde dönme
  • Ayakta baş hareketleri
  • Yürüme egzersizleri

Tavsiye Nedirler: Orgazm NedirMastürbasyon Nedir